Journalbroadcast.co -||- Salaku akademisi di bidang kasejarahan, jurusan Sejarah Peradaban Islam UIN Sunan Gunung Djati Bandung ngayakeun penelitian ka candi-candi nu aya di daerah Jawa Tengah, nyaeta Kompleks Candi Arjuna. Penelitian eta dibarengan ku Kepala Jurusan Sejarah Peradaban Islam UIN Sunan Gunung Djati Bandung, nyaeta Dr. Samsudin, M.Ag.. Penelitian ieu maksudna jang ngabahas naon wae unsur unsur anu aya di Kompleks Candi Arjuna.
Di Kompleks Candi Arjuna nyaeta titinggalan agama Hindu. Aya sababaraha candi anu ngadeg di Kompleks Candi Arjuna, nyaeta Candi Arjuna, Candi Semar, Candi Srikandi, Candi Puntadewa, jeung Candi Sembadra. Kompleks Candi Arjuna ayana di daerah Banjarnegara, Jawa Tengah nu aya disabudeureun pagunungan anu jangkungna 2000 meter di luhureun laut. Kompleks Candi Arjuna dilingkung ku sababaraha gunung, siga Gunung Prau, Gunung Seroja, jeung Gunung Bima.
Susunan Kompleks Candi Arjuna dimimtian ti belah kaler, nyaeta Candi Arjuna. Di lawang tangga Candi Arjuna aya arca Makara anu ngalambangkeun alam handap. Di lawang panto Candi Arjuna aya arca Kala Tirkimuka nyaeta anak Dewa Siwa nu beuki ngadahar Jelema nu carehamna khas candi-candi di Jawa Tengah. Di unggal juru candi aya Jaladwara nu gunana jang jalan cai. Dijerona aya Yoni nu ngalambangkeun feminis atawa kaawewean, tapi Linggana nu ngalambangkeun maskulin atawa kalalakian nu ayeuna geus leungit. Suhunanna ngabentuk Wimana nyaeta nyungcung ka luhur.
Pahareup-hareup jeung Candi Arjuna, aya Candi Semar anu rupana beda pisan jeung Candi-candi nu aya di Kompleks Candi Arjuna. Candi Semar ngabogaan 9 liang hawa. Candi Semar bentukna rubak, tapi suhunanana geus leungit. Sesana sarua jeung Candi Arjuna, boga Makara jeung Kala Tirkimuka. Candi Semar diperkirakeun jang tempat ngariung saencan ngalaksanakeun Ibadah. Candi Semar disebut Pandipa, terus ngaran Pandipa robah nepi ka kiwari jadi Pandapa/Pendopo.
Sabeulah kenca Candi Arjuna aya Candi Srikandi nu jangkungna leuwih luhur pondamenna tinimang Candi nulain, siganamah meh teu kabanjiran. Suhunan Candi Srikandi geus leungit. Di palebah katuhu Candi Srikandi aya relief Dewa Wisnu, di tukang Dewa Brahma, di kenca Dewa Siwa. Ieu nu nyieun Kompleks Candi Arjuna beda jeung Candi nu sejen, biasana 3 Dewa utama Agama Hindu atawa Trimurti ditempatkeun di candi anu beda-beda, teu jiga di Candi Srikandi anu dihijikeun dina hiji candi.
Di gigireun Candi Srikandi aya Candi Pundatewa, Pundatewa nyaeta ngaran lain ti Yudistira atawa Samiaji. Candi Pundatewa nyaeta Candi anu jangkungna ngaleuwihan candi-candi lain di Kompleks Candi Arjuna, pondamenna ge leuwih jangkung. Tangga di Candi Puntadewa ge aya dua umpak. Candi Puntadewa dikuriling ku Pewara atawa candi leutik di hareup jeung tukangna, tapi tinggal sesana hungkul.
Di pangkidulna Kompleks Candi Arjuna nyaeta Candi Sembadra. Lawangna aya Kala Tirkimuka jeung Makara nu saling nonggongan. Candi Sembadra bentukna rada beda, Candi Sembadra boga 8 juru. Dijero Candi Sembadra aya Yoni nu ngalambangkeun feminis atawa kaawewean, tapi Linggana nu ngalambangkeun maskulin atawa kalalakian nu ayeuna oge geus leungit.
Mun ditingali dina bentuk unggal candi di Kompleks Candi Arjuna anu beda-beda, diperkirakeun nyieunna ge teu babarengan. Di deukeut Candi Arjuna aya prasasti anu nuliskeun tahun 809 Masehi, nu nyebutkeun Gunung Dieng atawa Di Hyang mangrupakeun pusat kaagamaan di jaman baheula.
Penulis, Teddiansyah Nata Negara
